Ayurvedische geneeskunde

Wat is ayurveda?

MeditatieAyurveda is een oude Hindoestaanse geneeswijze. Het begrip is een samenstelling van het woord ayus en het woord veda. Ayus staat voor leven of levensprincipe en veda ‘kennissysteem’. Het betekent zoiets als “wetenschap van het leven”.

Deze geneeswijze is veelomvattend en is er op gericht om de verschillende energieën in lichaam en geest in balans te brengen en te houden. Enkele gebruikte methodes om de balans te herstellen is yoga, meditatie en het gebruik van kruiden. In ayurveda zijn er drie basisprincipes werkzaam in de natuur, lichaam en geest. Dit betreffen vata, pitta en kapha.

Vata

Vata staat voor beweging, impulsenergie. Dit principe wordt geassocieerd met het lucht en etherelement. Vata reguleert impulsen, het uit zich in het zenuwstelsel, de ademhaling en alle bewegingsmechanismen in ons lichaam. Wanneer Vata in balans is voelt men zich energierijk, vrolijk, enthousiast en creatief; de geest is rustig, helder en wakker. Enkele symptomen van een onevenwichtige Vata zijn overactiviteit, een slechte eetlust, ongeduld en rusteloosheid.

Pitta

Pitta staat voor het stofwisselingsprincipe en representeert het element vuur (vooral) en het element water. Het regelt de spijsvertering, de stofwisseling en de lichaamstemperatuur. Pitta uit balans resulteert in bepaalde gedragssymptomen, zoals snel boos zijn, driftbuien, niet tegen warmte kunnen. Evenwichtige pitta zorgt voor tevredenheid, energie, spreekvaardigheid, een goede spijsvertering, de juiste lichaamstemperatuur en een heldere geest.

Kapha

Kapha is het structuurprincipe, staat voor het element water en aarde en representeert structuur en vastigheid. Kapha houdt de vloeistofhuishouding in evenwicht en geeft stabiliteit en stevigheid aan het lichaam. Als Kapha in balans is uit zich dat in kracht, uithoudingsvermogen, een sterk immuunsysteem, geduld en psychische stabiliteit. Een onevenwichtige Kapha is onder meer merkbaar aan hebzucht, depressies, mat en traagheid. De meeste mensen bestaan niet volledig uit een type en hebben ook geen perfecte harmonie. Bijna altijd zijn er combinaties, die per persoon verschillen, met een dominantie van één van de typen. Het basisprincipe van de ayurveda is dat men zijn voeding en leefstijl zo moet invullen, dat balansverstoringen tussen de drie typen geneutraliseerd en in harmonie gebracht worden.

Relatie tot fytotherapie

Ayurveda gaat ervan uit dat onevenwichtigheid ziekte veroorzaakt. Kruiden zijn een middel om het evenwicht te herstellen en om bepaalde symptomen te bestrijden. Dravyaguna is de naam van het systeem dat de therapeutische werking van voeding en kruiden beschrijft. Het beschrijft onder meer het effect van smaak, de eigenschappen en kwaliteit, energetische werking, het effect na vertering en specifieke werking van planten of delen van planten. De Dravyaguna kent recepten die bestaan uit meer dan 20 planten. In Ayurveda gebruikt men geneeskrachtige kruidenplanten niet alleen oraal. Men gebruikt de kruiden ook bij o.a. massages, stoombaden en klysma’s.